De Tukker

De Tukker

Van oorsprong blijkt het orgel een groot RUTH cilinderorgel te zijn van rond 1850, hetgeen te zien is aan enkele bewerkte planken (bloemmotieven) in de kast, alsmede de trompetten, trombones en violen die uit die tijd stammen.

Toen in 1892 Anselme Gavioli het aftastsysteem toepaste, geïnspireerd door de jacquards in de textielindustrie, waardoor in plaats van een houten cilinder, kartonnen (met linnen versterkt) boeken van onbeperkte lengte gebruikt konden worden, was dit voor veel orgelbezitters aanleiding om hun orgel te laten ombouwen. De muziekboeken, in harmonikavorm, waarin gaatjes geponst of gekapt zijn, worden in een klavier door toetsen afgetast. De muziekstukken waren nu niet meer aan de omtrek van de houten cilinder gebonden. Het mechaniek (Klavier) is orgineel Gavioli, trompetten en violen Ruth

De firma Gavioli, van oorsprong Italiaanse orgelbouwers, had rond 1890 de hoofdvestiging in Parijs en filialen in Barcelona, Manchester, en Waldkirch.

Het was in Waldkirch dat de jonge heer Bruder (uit een bekend orgelbouwers geslacht) in 1895 het grote Ruth cilinderorgel ombouwde naar het huidige Gavioli boekorgel.

Specifiek aan het orgel zijn de piccolo’s en de violen die het mogelijk maakten de zuivere klanken (frans) in de hogere registers te bewerkstelligen, terwijl de zware bassen en trombones het forse (duitse) volume weer kunnen geven.

Met zijn 300 orgelpijpen, verfijnde charme in de hoge registers en een prachtig volume werd dit orgel een der eerste boekorgels, dat op kermissen gebruikt zou worden.

De firma Gavioli voorzag het van een prachtig front met kolommen. Helaas is dit front verloren gegaan en werd een nieuw front gemaakt door de Belgische beeldhouwer A. De Vos en later bijgewerkt door A. v.d. Velde. Het 4 meter brede front dat rijk versierd is met krullen, 2 prachtige hanenkoppen, 5 grote beelden en een lachende dame als “boegbeeld”. Ook de benaming van de steden Parijs en Waldkirch zijn hiermee verklaard. De 2 buitenste orgelbeelden komen uit de Gavioli van  de stoomcarousel van Benner en zijn gemaakt door Ferdinando Demetz. De 3 middelste beelden zijn van A. de Vos te Genten de”gekroonde” dame waarschijnlijk van een oud Marenghi-orgel.

Rond 1900 kregen de orgels geen naam, doch werd verwezen naar de eigenaren die de orgels in hun kermisattraktie lieten spelen. Hiermee is na te gaan wie de vroegere eigenaren van dit orgel waren.

In 1895 kocht de heer L.G. Tewe dit orgel. Hij was kermisexploitant met een “stoomcarousel” en plaatste het orgel naast de molen in een grote tent.

Albert Berentsen was de volgende eigenaar die een “Rodelbaan” exploiteerde, die weer werd overgenomen door de gebroeders Hommerson.

Tot 1930 speelde het orgel op kermissen, waarna het in verval kwam, niet meer speelde en in 1950 door Marcel van Boxtel te Nijmegen werd gekocht van C. Vermolen. Na een restauratie door Louis van Deventer te Brummen werd het orgel verkocht aan de heer Arens, die het in zijn “Sterrenparade” tent plaatste.In 1960 kwam het het in handen van de heer Dirks, exploitant van Lunaparken, die het orgel in 1963 liet restaureren door Henk Mohlman.

Door medewerking van J. Reineman en met advies van Romke De Waard werd in 1965 de gemeente Enschede bereid gevonden een lening aan “Stichting Stadsorgel Enschede” te verstrekken voor aankoop van  het Gavioli (kermis) concertorgel.

Op 30 april 1965 werd het orgel aan de Enschedese bevolking gepresenteerd en kreeg het de naam die bij  een “Twentenaar” past, te weten “De Tukker”

Boekenlijst

1Ouverture ’’La Muette de Portici’’ ofwel: Die Stumme von Porticio
2Tiger Rag / Circus Muziek / Baby was face / Haagse hopjes
3My Fair Lady (potpourri)
4Tulpen uit Amsterdam / Let’s Kiss / Wonderfull Copenhagen
5Si j’etais roi, (klassieke gallop)
6Espanawals / Preusens Gloria (mars)
7Montevideo/Zwei Herzen in dreiviertel Tackt/Broadwaymelodien/Regentropfen
8Gräfin Mariska (operettemelodien)
9It’s a long way to Tipperary / Pretty baby / Deep in de hart of Texas /Oh Leila
10Schneewalzer
11Sinterklaaspotpourri
12Dorfkinder (wals)
13Prinz Eitel Friedrich (mars) / Deutschlands Waffenehre (mars)
14La Gitana
15Immer oder Nimmer (wals)
16Hochzeit der Winde
17Mein Traum (concertwals)
18Here, there and every where (mars) / Mexican hatdance (mars)
19Mary Poppins (potpourri)
20Second Walz / Dromen zijn bedrog / Banjoman
21Elle a mission Smoking / Kufsteinlied / La Paloma
22Walzer der Sehnsucht (pirouette wals) / Europoort (mars)
23Rosamunde/?/Betsa me mucho/Schon ist die jugendzeit/Playa Blanka
24Colonel Boogey on parade (mars) / Ramona (wals)
25Dolores (wals)
26Miss Annelie Lee / Si vous l’aviez compris (Musettewals) / Yes Sir, that’s my baby
27Ome Jan / Eenmaal in je leven (wals) / Dit moet ware liefde zijn (mars)
28Rocking the trolls / The old Calahan / Jantje Beton
29Mijn allereerste liefde / zeg eens meisje / er speelt een orgel in de straat
30Gruss an Bern (mars)
31Bella Italia
32In een klein cafeetje / In deine Hände
33Schlagerfestival  deel 2. (met o.a Schützenliesel)
34La Chasse au Faisan  (Galop van A. Colonne)
35Kwakkeldans / Muppetshow
36Noordzeestrand/ La Paloma blanca
37In Treue fest (mars)
38Als de zon schijnt / Sailing / Happy Harry
39Vater Rhein (mars)
40Weet je moeder wat ik droomde (wals) / Happy hours (step)
41Potpourri:  I can give you anything but love, baby en Into each live some rain must fall
42April showers / Carillon (mars)
43Feestmars  (Lang zal ze leven – Dat we toffee jongens zijn etc.)
44Joop Schippersmars / Serenade
45Tyuna taxi / jij bent de zon / alleen voor jou
46Blaze away (mars)    (In het Duits: Feuert los)
47Aan de grens v.d.Duitse heuvelen / Chanson d’amour / Spanish Eyes (vast aan 21)
48Rock around the clock
49Valeta
50Driekusman
51Duitse polka
52Pot met bonen 
53 Almelose kermis
54Zaterdagavond
55Der treue Husar
56Cavaleria Rusticana / Tanz der Stunden
57Ich kauf mich lieber ein Tiroler Hut / The Missouri Waltz
58Abschied der Gladiatoren  (mars)
59Carnaval ‘85
60De baas van het journaal
61Einzug der Gladiatoren  (mars)
62Waffenehre    ( mars)
63Feestpotpourri (en dat we toffe jongens zijn enz.)
64Alte Kameraden   (mars)
65Prinz Bernhard mars
66Mars onbekend
67Carolientje
68Lijflied van Prins Johan 3 van Losser
69Hellebaardiermars
70Untern’Linden (mars)
71De Regenboog
72Magareta /?/ Bonna Natale /?/ Daar bij de waterval
73Noordzeestrand
74Glenn Miller: In the mood/American Patrol/Chattenegoo/St. Louis Blues/L Brown jug
75Mexico / Rag of Rags / Perfidia
76Charleston
77Twentsche Volkslied
78Ik ben verliefd Sjala lie sjala la
79You’ll never walk  alone
80De Jantjes
81Engelandvaarders mars
82Wilhelmus volkslied
83Bruidsmars
KistDu hast mich gekusst ohne liebe
Ein madchen mit 16
Heidewietska
Aber heute sind wir fideel
Du bist mit Gold nicht zu bezahlen
Ratsch mir Jel (Heb medelij Jet..)
Der Mosch
Wer soll das bezahlen
Plaisir d’amour
Calcutta liegt am Ganges
Mide Midinette
Och was ik maar..(potpourri)
Kornblumen blau
Gib acht auf den Jahrgang
Das kannst du nicht ahnen
Druck misch auf ein Knopfchen
In Munchen steht ein Hofbrauhaus
Berliner Luft
Hommersonmars

Kleine Lucienne
Immer wieder neue Lieder